woensdag 6 juli 2016

Lofrede op de macht van de logos

"In de meeste van onze bekwaamheden verschillen wij mensen in het geheel niet van de dieren. In feite zijn we zelfs van vele dieren de minderen wat betreft snelheid en kracht of andere bekwaamheden. Maar omdat in ons ingeboren is het vermogen elkaar wederzijds te overtuigen en onszelf te kennen te geven, te zeggen al wat we verlangen en besloten hebben, zijn we niet alleen uitgestegen boven het leven als wilde dieren, maar zijn we er ook in geslaagd tot een samenleven te komen, steden te bouwen, wetten op te stellen en allerlei technieken uit te vinden. Het is het spreken dat het ons mogelijk gemaakt heeft praktisch alles te verwezenlijken wat we uitgedacht hebben. Het is het spreken dat door middel van wetten onderscheid maakt tussen recht en onrecht, tussen eer en schande. Zonder deze onderscheidingen zouden wij niet in staat zijn om op een behoorlijke wijze met elkaar om te gaan. Door het woord maken wij de slechten te schande en prijzen wij de goeden. Door het woord voeden wij de onwetenden op en leren wij van de wijzen en verstandigen. Wij mensen beschouwen een passend woord als het beste teken van een juist inzicht. Een betrouwbare, verantwoorde en correcte taal beschouwen wij als de weerspiegeling van een gezonde en betrouwbare geest. Door middel van het woord kunnen wij in discussie treden over betwiste zaken en doordringen in gebieden die nog niet gekend zijn. De argumenten die wij gebruiken om anderen te overtuigen door te spreken, zijn dezelfde als die waarmee wij onszelf overtuigen door te overleggen. Redenaars noemen wij diegenen die in staat zijn een betoog te houden voor een menigte mensen. Verstandige, welberaden mensen noemen wij diegenen die het beste kunnen overleggen met zichzelf. Wanneer wij het vermogen om te spreken samenvattend zouden karakteriseren, zouden wij zien dat niets van wat verstandig en met inzicht gedaan wordt zonder taal gedaan wordt. Het woord is de aanvoerder van al wat wij doen en van al wat wij denken. En men maakt er dan ook meer gebruik van naarmate men over meer verstand beschikt." (Isocrates in zijn oratie 'Nicocles')

2 opmerkingen:

Bert Morrien zei

Emanuel,

Mij hoef je niet te overtuigen, ik denk zelfs dat we zonder taal geen echte menselijke geest kunnen hebben.
Hellen Keller beschreef hoe zij door de taal haar eigen identiteit ontdekte, iets wat kinderen zich normaal niet kunnen herinneren, waardoor zij in hun latere leven niet gemakkelijk kunnen begrijpen hoe men aan zijn eigen 'ik' is gekomen.
Mij gaf dit boek het inzicht dat taal de ontwikkeling van onze geest mogelijk heeft gemaakt. Zonder taal kunnen wij geen echte dialoog met onszelf hebben.
[
When I learned the meaning of "I" and "me" and found that I was something, I began to think. Then consciousness first existed for me. Thus it was not the sense of touch that brought me knowledge. It was the awakening of my soul that first rendered my senses their value, their cognizance of objects, names, qualities, and properties. Thought made me conscious of love, joy, and all the emotions. I was eager to know, then to understand, afterward to reflect on what I knew and understood, and the blind impetus, which had before driven me hither and thither at the dictates of my sensations, vanished forever.
] Helen Keller, "The World I Live In"
http://www.gutenberg.org/ebooks/27683

Bert Morrien zei

Emanuel,

Mijn vorige opmerking was eigenlijk bedoeld als reactie op "Taal en Wereld", excuus voor deze vergissing.
Hier gaat het weliswaar ook over taal, maar dan speciaal over de gesproken taal. Voor Helen Keller was het normale spreken onmogelijk, zij had een vertaler nodig om zich verstaanbaar te maken, maar feitelijk kon zij toch op haar eigen wijze als redenaar optreden. Ook schrijvers zijn feitelijk redenaars. Het kenmerkende is hierbij dat het doel een groter publiek kan zijn dan één persoon. Omdat taal altijd abstractie impliceert, is er ook altijd behoefte geweest aan toevoegingen van non-verbale aard en dit heeft er toe geleid dat we nu over een keur van media kunnen beschikken die de taal met beeld en geluid kan ondersteunen. Virtuele realiteit vormt daar de culminatie van.
Hoewel er bijvoorbeeld films bestaan waarin geen enkel woord voorkomt, lijken die niet te begrijpen te zijn als men geen talig begrip heeft voor wat die film te bieden heeft. Non verbale waarnemingen kunnen wel ervaringen opwekken, maar zonder taal blijft het daar feitelijk bij. Denk maar aan een beleving van muziek of van de natuur om ons heen. Soms ga je daar helemaal in op en gaat het om pure beleving. Met woorden lukt dat vrijwel niet, tenzij je ze niet meer als woorden opvat maar als uitdrukkingen van gevoel.